قرآن

عذاب و مصیبت، به سخن‌ وابسته است؛ زیرا گفتند: ﴿أَخۡرِجُوٓاْ ءَالَ لُوطٖ مِّن قَرۡيَتِكُمۡۖ إِنَّهُمۡ أُنَاسٞ يَتَطَهَّرُونَ﴾. مفهوم این سخن عبارت است از: شما به پلیدی و ناپاکی آلوده هستید که باعث می‌شود عذاب بر آبادی شما فرود آید و هر کس از آن خارج شود نجات یابد. سعدی: 607.
پرسش: این مطلب را توضیح دهید که منطق قوم لوط سبب نابودی آنان شد.

یعنی: در زمرۀ نابودشدگان قومش بود؛ زیرا با رضایت از افعال زشت‌شان، آنان را بر دین‌شان و بر راهی که بودند یاری می‌رساند؛ یعنی قومش را [از موجودیت] مهمانان لوط ÷ [مطلع نمود و آنان را] راهنمایی می‌کرد تا نزد آنان بیایند، نه به این خاطر [هلاک شد] که مرتکب فواحش می‌شد؛ [این سخن به این سبب گفته می‌شود] تا مقام پیامبر الله گرامی داشته شود نه بخاطر آن زن. ابن کثیر: 3/ 356.
پرسش: چرا زن لوط نابود شد؟ و از چه نظر با قومش موافق بود؟

پیامبر ج پس از حمد و سپاس الله فرمان یافت که بر رسولان سلام فرستد، همان کسانی که قبل از او، رنج و سختی‌های زیادی در انتشار دین حق متحمّل شدند. ابن عاشور: 20/ 6.
پرسش: چرا رسول الله ج فرمان یافت که پس از حمد و سپاس الله، بر رسولان سلام فرستد؟

این تدبیری عجیب است و فقط زمانی می‌توانیم این آفرینش شگفت را درک کنیم که بدانیم این زمین در هوا شناور و مدام در حرکت است، اما برای ساکنانش بدون حرکت به نظر می‌رسد که این امر، بر شگفتیِ تدبیر می‌افزاید. به‌علاوه، رحمت و نعمت به شمار می‌رود؛ زیرا اگر زمین آرام و ساکن نبود مردم بر روی آن آشفته و متزلزل می‌شدند و انجام کارهای‌شان بر آنان دشوار می‌گشت. ابن عاشور: 20/ 13.
پرسش: چگونه به تدبیر بزرگ الله در مورد زمین پی می‌بریم؟

﴿وَجَعَلَ بَيۡنَ ٱلۡبَحۡرَيۡنِ﴾ دریای شور و دریای شیرین ﴿حَاجِزًا﴾ که نمی‌گذارد با هم درآمیزند و منفعت مطلوب از هر یک از بین برود. سعدی: 608.
پرسش: چرا میان دو دریا حايلی قرار داده شد؟

دلیل اجابت دعای مضطر این است که اضطرار باعث شده خالصانه الله را بخواند و از غیر او تعالی دل بکند؛ الله نیز فرموده که دعای کسانی را که خالصانه او را عبادت کنند اجابت می‌کند حتی اگر کافر باشند: ﴿حَتَّىٰٓ إِذَا كُنتُمۡ فِي ٱلۡفُلۡكِ وَجَرَيۡنَ بِهِم بِرِيحٖ طَيِّبَةٖ وَفَرِحُواْ بِهَا جَآءَتۡهَا رِيحٌ عَاصِفٞ وَجَآءَهُمُ ٱلۡمَوۡجُ مِن كُلِّ مَكَانٖ وَظَنُّوٓاْ أَنَّهُمۡ أُحِيطَ بِهِمۡ دَعَوُاْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ لَئِنۡ أَنجَيۡتَنَا مِنۡ هَٰذِهِۦ لَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلشَّٰكِرِينَ﴾ [يونس: 22]؛ «تا آن‌گاه که در کشتی قرار می‌گیرید، و (کشتی‌ها) با بادی ملایم آن‌ها را (به سوی مقصد) حرکت می‌دهند و (آن‌ها) به آن شادمان می‌شوند (ناگهان) طوفان شدیدی می‌وزد، و موج از هر سو (به سوی آن‌ها) بیاید، و گمان کنند، که راه گریزی ندارند (و هلاک خواهند شد)، الله را از روی اخلاص می‌خوانند: که اگر ما را از این (گرفتاری) نجات دهی، قطعاً از سپاس‌گزاران خواهیم بود». و ﴿فَلَمَّا نَجَّىٰهُمۡ إِلَى ٱلۡبَرِّ إِذَا هُمۡ يُشۡرِكُونَ﴾ [العنكبوت: 65]؛ «پس چون (الله) آن‌ها را (با آوردن) به خشکی نجات داد، باز آنان شرک می‌آورند». بنابراین الله هنگام ضرورت و اخلاص آنان، دعای‌شان را اجابت کرد با این‌که می‌دانست به شرک خویش بازخواهند گشت. شوکانی: 4/ 169.
پرسش: چرا دعای مضطر اجابت می‌شود حتی اگر کافر باشد؟

الله تعالی اجابت دعای مضطر را تضمین کرده و آن را بر عهده گرفته است. سبب اجابت دعای انسان مضطر این است که ضرورت باعث می‌شود خالصانه دعا کند و از هر آن‌چه غیر الله است دل بکند و اخلاص جایگاه و ارزش زیادی نزد الله دارد، چه از سوی مومن یا کافر یا فرمانبردار یا نافرمان انجام گیرد. قرطبی: 16/ 193.
پرسش: خالص‌گردانیدن دعا برای الله سبحانه و تعالی چه ثمره‌ای دارد؟