قرآن

بیان شد که بیشتر آنان و نه تمامی‌شان، دلایل شنیداری و عقلی را درک نمی‌کنند؛ زیرا افراد نادان و مقلدان‌شان این‌گونه هستند، و عاقلانی نیز دارند که می‌فهمند و به هستی و موجودات استدلال می‌کنند، ولی حبّ و علاقه به ریاست بر آنان چیره گشته و از این‌که پیرو پیامبر ج و هم‌طراز ضعیفان و بردگان مؤمن قریش؛ همچون عمار و بلال ب باشند، سر باز می‌زنند. ابن عاشور: 19/ 37.
پرسش: چرا فهم دلایل شنیداری و عقلی، از تمامی مشرکان نفی نشد؟

زیرا آنان از آن‌چه می‌شنوند، پند نمی‌گیرند و از کفر و عنادشان دست نمی‌کشند، بر خلاف چهارپایان که فریاد و صدا در آن‌ها تاثیر می‌گذارد. به‌علاوه، از کسی که به آنان نیکی کند، تشکر نمی‌کنند در حالی که دوست‌شان است، و از فردی که به آنان بدی نماید، پرهیز نمی‌کنند در حالی که دشمن‌شان است، میل به پاداش ندارند و از عذاب نمی‌ترسند؛ چون ما نور و بصیرت‌شان را با تاریکی گمراهی‌ شدید و فراوان‌شان پوشانده‌ایم، که اگر ایمان آورند، این پرده‌ها و موانع از بین می‌رود و انوار ایمان بر آنان می‌تابد و در نتیجه، به مفاهیم پنهان و ناشناخته پی می‌برند و اسرار نهان بر آنان آشکار می‌گردد: ﴿إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ يَهۡدِيهِمۡ رَبُّهُم بِإِيمَٰنِهِمۡ﴾ [يونس: 9]؛ «بی‌گمان کسانی‌ که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند، پروردگارشان به سبب ایمان‌شان آن‌ها را به باغ‌های (بهشت) پر نعمت هدایت می‌کنند.» بقاعی: 13/ 395.
پرسش: چرا کافران گمراه‌تر از چهارپایان هستند؟

قطعاً آنان از چهارپایان گمراه‌ترند؛ زیرا حیوانات به راهنمایی صاحب‌شان، راه می‌یابند، و راه نابودی‌شان را می‌شناسند و از آن دور می‌شوند و نیز عاقبت بهتری از آنان دارند. سعدی: 584.
پرسش: چرا چهارپایان بهتر و راه‌یافته‌تر از کافران هستند؟

در کشیده‌شدن سایه و رفتن آن، نعمتی وجود دارد که مردم به‌وسیله آن اوقات نماز و کارهای‌شان را می‌شناسند و نیز گروه‌های مختلف حیوانات و سرزمین‌ها، به نوبت، از شعاع و نور خورشید و سایه‌ها فایده می‌برند؛ یعنی افرادی که زیر نور خورشید قرار دارند، با آمدن سایه بهره می‌برند و گروهی که در سایه بوده‌اند، با رفتن آن فایده می‌برند. ابن عاشور: 19/ 43.
پرسش: نعمت فراوان الهی را در آمدن و رفتن سایه بیان کنید.

تو را هشداردهنده برای همگان قرار دادیم تا درجه و مقامت بالا رود، پس شکر نعمت پروردگارت را به جای آور. قرطبی: 15/ 449.
پرسش: چرا پیامبر ج برای بیم و هشدار همگان انتخاب شد؟

بر اساس آیه، جهاد و مبارزه عالمان علیه دشمنان دین که دلایلی را علیه آنان بیان می‌کنند، بسیار مهم و بزرگ است و بهره و درجۀ کسانی که به‌وسیله قرآن، جهاد و مبارزه می‌کنند، از همه بیشتر و بالاتر است. آلوسی: 10/ 33.
پرسش: جهاد به‌وسیلۀ قرآن چگونه انجام می‌شود؟

نفی ضرر پس از نفی منفعت بدین سبب است که شبهه و دلیل واهی عبادت کنندگان نمادها و بت‌ها را ابطال و رد کند؛ چون انگیزۀ عبادت، یا امید به منفعت است یا پرهیز از ضرر معبود، و کاملاً مشخص است و مشاهده می‌شود که بت‌ها هیچ ضرر و هیچ منفعتی به کافران و مشرکان نمی‌رسانند. ابن عاشور: 19/ 56.
پرسش: چرا از عبادت ضريح‌ها و قبرها نهی شده‌ایم؟