قرآن
ﮣ
ﱊ
٢ ٢ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ٣ ٣ ﭡ ﭢ ﭣ
ﭤ ٤ ٤ ﭦ ﭧ ﭨ ﭩ ٥ ٥ ﭫ ﭬ
ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ٦ ٦ ﭶ
ﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ٧ ٧ ﭾ ﭿ
ﮀ ﮁ ﮂ ٨ ٨ ﮄ ﮅ ﮆ ﮇ
ﮈ ٩ ٩ ﮊ ﮋ ﮌ ١٠ ١٠ ﮎ ﮏ
ﮐ ﮑ ﮒ ﮓ ١١ ١١ ﮕ ﮖ ﮗ ﮘ
ﮙ ﮚ ﮛ ١٢ ١٢ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ١٣ ١٣
ﮤ ﮥ ﮦ ﮧ ﮨ ﮩ ﮪ ﮫ
ﮬ ﮭ ﮮ ﮯ ﮰ ﮱ ﯓ ﯔ
ﯕ ﯖ ﯗ ﯘ ﯙ ﯚ ١٤ ١٤ ﯜ ﯝ ﯞ ﯟ
ﯠ ١٥ ١٥ ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ ﯦ ١٦ ١٦ ﯨ
ﯩ ﯪ ﯫ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ ﯰ ﯱ ١٧ ١٧
قَدۡ أَفۡلَحَ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ١ ٱلَّذِينَ هُمۡ فِي صَلَاتِهِمۡ خَٰشِعُونَ ٢ إلى قوله تعالى: ٱلَّذِينَ يَرِثُونَ ٱلۡفِرۡدَوۡسَ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ١١
الله تعالی خبر داد که مومنان فردوس برین را به ارث میبرند؛ از این مطلب لازم میآید که دیگران آن را به ارث نبرند و صفات مذکور واجب باشد؛ زیرا اگر ویژگی مستحبی در آنها وجود میداشت، بهشت برین بدون آن نیز به دست میآمد. به عبارتی، دستیابی به بهشت با انجام واجبات و نه مستحبات ممکن است و به همین سبب، صفات واجب بیان گردید و خشوع از آنجا که در نماز، واجب است، هم به معنای آرامش است و هم به معنای تواضع. ابن تیمیه: 4/ 454.
پرسش: نحوۀ دلالت آیه بر وجوب خشوع را توضیح دهید.
ٱلَّذِينَ هُمۡ فِي صَلَاتِهِمۡ خَٰشِعُونَ ٢
خشوع روح و مقصد نماز است و با وجود آن، برای بنده پاداش نوشته میشود. بنابراین نمازی که بدون خشوع و حضور قلب ادا شود، هر چند موجب پاداش است، ولی پاداش به اندازهای است که نمازگزار حضور قلبی داشته باشد. سعدی: 547- 548.
پرسش: چرا از میان ارکان و واجبات نماز، فقط خشوع بیان گردید؟
وَٱلَّذِينَ هُمۡ عَنِ ٱللَّغۡوِ مُعۡرِضُونَ ٣
در آیه بیان شده که یکی از صفات مؤمنان سعادتمند، این است که از لغو و بیهودگی دوری میکنند. لغو در لغت به معنای سخنان و افعالی است که هیچ فایدهای ندارند و از این رو، شامل بازی، بیهودگی، هرزگی و تمام امور منافی با انسانیت است. شنقیطی: 5/ 306.
پرسش: با توجه به آیه، توضیح دهید که چرا تخصیصِ وقتِ کمتر به برنامههای بیفایدۀ گوشیِ همراه و رایانه، نشانۀ رستگاری انسان است؟
قَدۡ أَفۡلَحَ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ١ ٱلَّذِينَ هُمۡ فِي صَلَاتِهِمۡ خَٰشِعُونَ ٢ وَٱلَّذِينَ هُمۡ عَنِ ٱللَّغۡوِ مُعۡرِضُونَ ٣ وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِلزَّكَوٰةِ فَٰعِلُونَ ٤ وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِفُرُوجِهِمۡ حَٰفِظُونَ ٥
الله تعالی از بندگان مؤمن خود و رستگاری و سعادت آنان و اسبابی که بهوسیلۀ آنها به سعادت رسیدند، یاد میکند. بهعلاوه، انسان را تشویق میکند تا خودش را به صفات مومنان آراسته کند. پس بنده باید ایمان و یقین خود و دیگران را بر اساس این آیات بسنجد. سعدی: 547.
پرسش: انسان چگونه میتواند به نقص و ایرادش پی ببرد و آن را اصلاح کند؟
وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِأَمَٰنَٰتِهِمۡ وَعَهۡدِهِمۡ رَٰعُونَ ٨
امانت و عهد یعنی هر سخن و کاری که انسان در امور دینی و دنیوی بر عهده گرفته است، که شامل رفتار با مردم، وعدهها و ... میشود و هدف آن، حفظ و اجرای عهد و پیمان است. قرطبی: 15/ 15.
پرسش: رعایتِ چه امانتهایی بر بنده واجب است؟
وَٱلَّذِينَ هُمۡ عَلَىٰ صَلَوَٰتِهِمۡ يُحَافِظُونَ ٩
محافظت بر نمازها یعنی انجام آنها در اوقاتشان افزون بر رعایت شروط و ارکان آنها. اگر سؤال شود: چرا در ابتدا و پایان، سخن از نمازها تکرار شد؟ در پاسخ میگوییم: تکرار صورت نگرفته است؛ زیرا ابتدا خشوع در نماز سپس محافظت از آن بیان گردید و این دو موضوع با هم متفاوت هستند. ابن جزی: 2/ 68.
پرسش: چرا در ابتدای سوره و در این آیه، موضوع نماز تکرار شد؟
وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا فَوۡقَكُمۡ سَبۡعَ طَرَآئِقَ وَمَا كُنَّا عَنِ ٱلۡخَلۡقِ غَٰفِلِينَ ١٧
بیشتر مفسران میگویند: یعنی از هیچ یک از مخلوقات غافل نبودیم و مواظب بودیم که آسمانها بر رویشان نیفتد و آنها را نابود نکند. قرطبی: 15/ 22.
پرسش: یکی از موارد و نشانههای حفاظت بنده از جانب الله تعالی را بیان کنید.