قرآن

یکی از بزرگ‌ترین نعمت‌های الله برای بنده‌اش این است که پیشوا و راهنمای هدایت‌شدگان باشد و مؤمنان از او پیروی کنند. سعدی: 527.
پرسش: چه نتیجه‌ای می‌توان گرفت از این‌که الله تعالی بر ابراهیم ÷ و فرزندانش احسان کرد و آنان را پیشوایان هدایت‌یافتگان قرار داد؟ حافظ قرآن و جویندۀ علم هنگام تلاوت این آیه به چه نعمتی دست می‌یابد؟

عبارت ﴿وَأَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡهِمۡ فِعۡلَ ٱلۡخَيۡرَٰتِ﴾ شامل تمامی خوبی‌ها در رعایت حقوق الله و حقوق مردم می‌شود و عبارت ﴿وَإِقَامَ ٱلصَّلَوٰةِ وَإِيتَآءَ ٱلزَّكَوٰةِ﴾ عطف خاص بر عام است. امور مذکور در این دو عبارت، فضیلت و ارزش بسیاری دارند و هر کس آن‌ها را به نحو مطلوب انجام دهد، سایر امور دینی را رعایت خواهد کرد؛ ولی کسی که آن‌ها را نادیده بگیرد، سایر احکام را بیشتر تباه می‌کند. به‌علاوه، نماز بهترین عملی است که مشتمل بر حق الله بوده و زکات بهترین عملی به شمار می‌رود که نتیجۀ آن، نیکی به مخلوقات است. سعدی: 527.
پرسش: چرا نماز و زکات به صورت جداگانه بیان شد با وجود این‌که مصداقی از مفهوم خوبی‌ها هستند؟

﴿فَفَهَّمۡنَٰهَا سُلَيۡمَٰنَ﴾ یعنی: این مسأله را به سلیمان ÷ فهماندیم. عبارت مذکور بیانگر این مطلب نیست که الله تعالی سایر احکام و مسايل را به داود نفهمانده است؛ چون در ادامه می‌فرماید: ﴿وَكُلًّا﴾ به هر یک از داود و سلیمان إ ﴿ءَاتَيۡنَا حُكۡمٗا وَعِلۡمٗا﴾ حکمت و علمی دادیم. آیه نشان می‌دهد که حاکم گاهی به حقیقت می‌رسد و در برخی موارد اشتباه می‌کند، پس اگر تمام تلاش خود را برای یافتن حقیقت به کار ببرد، مورد سرزنش قرار نمی‌گیرد. سعدی: 528.
پرسش: در چه صورتی حاکم، قاضی، معلم یا پدر در خطایی که از آنان سر می‌زند معذورند؟

حسن می‌گوید: اگر این آیه نمی‌بود قطعاً قضات هلاک می‌شدند، ولی الله تعالی سلیمان ÷ را که به حقیقت رسید، تمجید می‌کند و داود ÷ را که اجتهاد و تلاش کرد، معذور می‌داند. قرطبی: 14/ 237.
پرسش: بر اساس آیه فوق، رحمت و مهربانی الله به علما و قضات را توضیح دهید.

زیرا داود ÷ یکی از بهترین بندگان الله و از کسانی بود که بیشتر از همه، ذکر و تسبیح و تمجید الهی را به جای می‌آورند. سعدی: 528.
پرسش: چرا الله تعالی این ویژگی را به داود ÷ بخشید که کوه‌ها و پرندگان با او تسبیح می‌گفتند؟

به نظر می‌رسد عبارت ﴿وَكُنَّا فَٰعِلِينَ﴾ تاکیدی بر عبارت ﴿وَسَخَّرۡنَا مَعَ دَاوُۥدَ ٱلۡجِبَالَ يُسَبِّحۡنَ وَٱلطَّيۡرَ﴾ است. سبب تاکید این است که رام‌کردن کوه‌ها و تسبیح آن‌ها امری عجیب و خارق العاده است و گمان می‌رود که کافران جاهل آن را دروغ بپندارند. شنقیطی: 4/ 232.
پرسش: چرا آیه با عبارت ﴿وَكُنَّا فَٰعِلِينَ﴾ به پایان رسید؟

سپاس‌گزاری بنده از پروردگارش این است که به‌وسیلۀ نعمت‌هایش، از او تعالی اطاعت کند. سپاس‌گزاری پروردگار از بنده نیز این است که به سبب عمل اندک او، پاداش فراوانی به وی عطا می‌کند. شنقیطی: 4/ 234.
پرسش: در چه صورتی بنده، سپاسگزار به شمار می‌رود؟ و الله تعالی چگونه پاسخ شکرگزاری بنده‌اش را می‌دهد؟