قرآن

بلاء به معنای آزمایش و در این‌جا به معنای رنج‌بردن از شر است. به این سبب آزمایش نامیده شد که اندازۀ صبر را می‌آزماید. ابن عاشور: 13/ 192.
پرسش: منظور از ابتلاء چیست؟

ربیع می‌گوید: ﴿لَئِن شَكَرۡتُمۡ﴾ اگر احسانم را شکر گزارید ﴿لَأَزِيدَنَّكُمۡ﴾ از فضل خویش بر شما می‌افزایم. حسن بصری می‌گوید: ﴿لَئِن شَكَرۡتُمۡ﴾ اگر نعمتم را شکر گذارید ﴿لَأَزِيدَنَّكُمۡ﴾ طاعت خویش را بر شما می‌افزایم. ابن عباس ب گفته است: اگر مرا یگانه بدانید و از من فرمانبرداری کنید بر پاداش شما می‌افزایم. این اقوال، معانی نزدیک به هم دارد. قرطبی: 12/ 109.
پرسش: بنده اگر پیوسته از الله سپاس‌گزاری کند به چه چیزی دست می‌یابد؟

﴿لَئِن شَكَرۡتُمۡ﴾: این امر را به صورت مؤکّد بیان کرد به این دلیل که نفس‌ها چنین کاری را تکذیب می‌کنند، ﴿لَأَزِيدَنَّكُمۡ﴾ نعمت‌هایم؛ زیرا شکر، عبارت است از حفظ نعمت‌های موجود و شکار نعمت‌های مفقود. بقاعی: 4/ 172.
پرسش: شکر نعمت‌ها چه فایده‌ای دارد؟

از آن‌جا که اگر کسی به چیزی تشویق نماید و در قبال انجام آن پاداش دهد، یا از چیزی نهی کند و در قبال انجام آن کیفر دهد باید بر اساس غرضی باشد که سود یا زیان آن به شخص امرکننده می‌رسد، و در این آیه بیان کرد که الله سبحانه بزرگ‌تر از این است که سود یا زیانی به او برسد بلکه این سود و زیان فقط به بنده می‌رسد؛ از این رو، الله تعالی به نقل از موسی ÷ فرمود: ﴿وَقَالَ مُوسَىٰٓ﴾. بقاعی: 4/ 172.
پرسش: چه نکته‌ای از این آیه به دست می‌آید؟

دلیل توجه به این موضوع آن است که اکثر کافران گمان می‌کنند ایمان آنان به الله فایده می‌رساند و پیامبران که به ایمان فرا می‌خوانند به دنبال تقویت خویش و کسب مصحلت‌شان هستند؛ از این رو، وقتی به آنان وعده داد اگر سپاس‌گزاری کنند بر نعمت‌شان می‌افزاید و تهدید کرد که اگر کفر ورزند آنان را مجازت می‌کند، این احتمال می‌رفت که گمان کنند این وعده و وعید به این سبب است که پروردگارِ جزادهنده، از آن‌چه که در قبال آن پاداش می‌دهد فایده می‌برد و از آن‌چه که بر آن کیفر می‌دهد زیان می‌بیند؛ بنابراین آنان را از این فکر شیطانی آگاه کرد تا در وجودشان نفوذ نکند؛ در نتیجه، به ایمان و سپاس‌گزاری روی آورند و از کفر دست بکشند. ابن عاشور: 13/ 192.
پرسش: چرا موضوع بی‌نیازی الله از مخلوقاتش بیان شد؟

سه دیدگاه در مورد عبارت ﴿فَرَدُّوٓاْ أَيۡدِيَهُمۡ فِيٓ أَفۡوَٰهِهِمۡ﴾ وجود دارد: دیدگاه اول این‌که ضمایر به اقوام رسولان بازمی‌گردد؛ یعنی اقوام به سبب خشم بر رسولان، دستان‌شان را در دهان‌های خودشان قرار دادند؛ مانند این آیه: ﴿عَضُّواْ عَلَيۡكُمُ ٱلۡأَنَامِلَ مِنَ ٱلۡغَيۡظِ﴾ [آل عمران: 119]؛ «از شدت خشم بر شما، سر انگشتان خود را به دندان می‌گزند». یا این‌که این کار را بر اثر استهزا و خنده انجام دادند؛ مانند کسی که خنده بر او غلبه کند و دست خود را بر دهانش قرار دهد. دیدگاه دوم: ضمایر به خود رسولان بازمی‌گردد؛ یعنی رسولان دستان خود را در دهان خودشان گرفتند. این دیدگاه به سکوت رسولان اشاره می‌کند. دیدگاه سوم: اقوام دستان خود را بر دهان رسولان گرفتند تا آنان را ساکت کنند. ابن جزی: 1/ 442.
پرسش: دعوتگر از مواضع امت‌های گمراه در برابر رسولان‌شان چه فایده‌ای می‌برد؟

آیا در وجود الله شک وجود دارد؟! زیرا فطرت، به وجود او تعالی گواهی می‌دهد و بر اقرار به او سرشته شده است. به عبارتی دیگر، اعتراف به او تعالی یکی از ضروریات فطرت سلیم است. ابن کثیر: 2/ 506.
پرسش: چرا رسولان شک در وجود الله سبحانه و تعالی را ناپسند دانستند؟