قرآن

آمدن نام نیکوی ﴿ٱلرَّحۡمَٰنِ﴾ به بردباری و شکیبایی زیادِ الله اشاره دارد و حال زشت آنان را به تصویر می‌کشد که نیکی را با بدی و نعمت را با آشکارترین نوع کفر پاسخ دادند، حال آن‌که ادعا می‌کردند سپاس‌گزارترین مردم و دورترین آن‌ها از ناسپاسی هستند. بقاعی: 4/ 151.
پرسش: بیان نامِ ﴿ٱلرَّحۡمَٰنِ﴾ در این‌جا نکتۀ ظریفی در بر دارد. این نکته چیست؟

زیرا بازگشت و توبه به سوی الله تعالی عبارت است از بازگشت به سوی او با عبادت و طاعتش و طاعت رسول. بنده، فرمانبردار الله و رسولش به شمار نمی‌رود- چه رسد به این‌که در گروه دوستان خاص او تعالی که پرهیزگاران هستند قرار گیرد- مگر این‌که اوامر الله را اجرا کند و از نواهی او تعالی دست بکشد. ابن تیمیه: 4/ 93.
پرسش: بازگشت به سوی الله به چه معناست؟

﴿وَإِلَيۡهِ مَتَابِ﴾ یعنی به سوی او توبه می‌کنم؛ چنان‌که می‌فرماید: ﴿وَٱسۡتَغۡفِرۡ لِذَنۢبِكَ﴾ [محمد: 19]؛ «و برای گناه خود آمرزش طلب کن». رسول الله ج به این کار فرمان یافت تا فضیلت و ارزش توبه نزد الله تعالی و این‌که یکی از صفات پیامبران است آشکار گردد. آلوسی: 13/ 193.
پرسش: آیه کدام یک از صفات پیامبران را بیان می‌کند؟

آیا کسانی که ایمان آورده‌اند نمی‌دانند الله اگر بخواهد تمام مردم را بدون این‌که آیات را ببینند هدایت می‌کند؟! بنابر قولی: «إیاس» به معنای حقیقی به‌کار رفته است؛ یعنی: آیا کسانی که ایمان آورده‌اند از ایمان این کافران نومید نشده‌اند؟! چون می‌دانستند که اگر الله هدایت آنان را اراده کند قطعا آنان را هدایت می‌کند. مومنان به سبب حرصی که به ایمان کافران داشتند نزول آیات پیشنهادی آنان را آرزو می‌کردند. شوکانی: 3/ 101.
پرسش: فقط ابلاغ و راهنمایی بر عهدۀ دعوتگر است و نتایج به علم و حکمت الله بازمی‌گردد. این مطلب را بر اساس آیه توضیح دهید.

یعنی مدتی به آنان مهلت دادم تا این‌که گمان کردند عذاب نمی‌شوند... پس اینان که تو را تکذیب و مسخره کردند نیز نباید فریب مهلت‌دادن ما را بخورند؛ زیرا نمونه‌هایی در میان امت‌های پیشین دارند، پس باید برحذر باشند از این‌که عذابی که به آنان رسید اینان را نیز فرا گیرد. سعدی: 418.
پرسش: انسانی که مرتکب گناه می‌شود و خود را از عذاب در امان می‌داند چه خطری متوجه اوست؟

الله تعالی منظور است؛ یعنی ذاتی که نگهبان و مراقب عمل همه است. خبر حذف شده که تقدیر آن چنین است: «أفمن هو قائم علی کل نفس بما کسبت أحق أن یعبد أم غیره؟!»؛ آیا کسی که مراقب همه است که چه چیزی کسب کرده‌اند سزاوارتر است عبادت شود یا دیگران؟! ابن جزی: 1/ 438.
پرسش: قیم‌بودن الله تعالی دربردارندۀ چه معانی و صفاتی است؟

﴿قُلۡ سَمُّوهُمۡ﴾ آن‌ها را با اسامی واقعی خودشان نام ببرید؛ زیرا اگر نام معبودها را می‌بردند و حقیقت آن‌ها که سنگ یا سایر اشیای ناتوان و فقیر بود مشخص می‌شد، خرد اندک و رأی سست و باطل آنان آشکار می‌گشت. بقاعی: 4/ 155.
پرسش: چرا از کافران خواسته شد نام معبودهای‌شان را بیان کنند؟