قرآن
ﮙ
ﱅ
ﭞ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ ﭨ ﭩ ﭪ
ﭫ ﭬ ﭭ ١٤ ١٤ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ
ﭶ ﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ١٥ ١٥ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ
ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ
ﮋ ﮌ ﮍ ﮎ ﮏ ﮐ ﮑ ﮒ ﮓ ﮔ ﮕ ﮖ
ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ﮛ ﮜ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ
ﮢ ﮣ ﮤ ﮥ ﮦ ﮧ ﮨ ﮩ ﮪ ﮫ ﮬ ١٦ ١٦ ﮮ
ﮯ ﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ﯕ ﯖ ﯗ ﯘ ﯙ ﯚ
ﯛ ﯜ ﯝ ﯞ ﯟ ﯠ ﯡ ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ ﯦ
ﯧ ﯨ ﯩ ﯪ ﯫ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ ﯰ ﯱ
ﯲ ﯳ ﯴ ﯵ ﯶ ﯷ ﯸ ﯹ ﯺ ﯻ ﯼ
ﯽ ١٧ ١٧ ﯿ ﰀ ﰁ ﰂ ﰃ ﰄ ﰅ ﰆ
ﰇ ﰈ ﰉ ﰊ ﰋ ﰌ ﰍ ﰎ ﰏ ﰐ ﰑ ﰒ ﰓ
ﰔ ﰕ ﰖ ﰗ ﰘ ﰙ ﰚ ﰛ ﰜ ١٨ ١٨
وَٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦ لَا يَسۡتَجِيبُونَ لَهُم بِشَيۡءٍ إِلَّا كَبَٰسِطِ كَفَّيۡهِ إِلَى ٱلۡمَآءِ لِيَبۡلُغَ فَاهُ وَمَا هُوَ بِبَٰلِغِهِۦۚ وَمَا دُعَآءُ ٱلۡكَٰفِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَٰلٖ ١٤
کسی که معبودی غیر از الله را میخواند مانند تشنهای است که از دور آب میخواهد؛ یعنی میخواهد آب بنوشد اما این کار را نمیتواند با زبانش انجام دهد و با دستش به سوی آن اشاره میکند که هرگز آب نزدش نخواهد آمد؛ زیرا آب پاسخ نمیدهد و به سوی او نمیرود. قرطبی: 12/ 42- 43.
پرسش: مثالی را که الله تعالی برای حالت مشرک آورده، توضیح دهید.
وَمَا دُعَآءُ ٱلۡكَٰفِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَٰلٖ ١٤
زیرا آنچه را به جای الله میخوانند باطل است؛ در نتیجه عبادات و دعایشان نیز باطل میشود. به عبارتی، وسیله به سبب بطلان هدف، باطل میشود. سعدی: 415.
پرسش: چرا دعای کافران در گمراهی است؟ و چه رابطهای میان وسیله و هدف از جهت صحت و بطلان وجود دارد؟
وَلِلَّهِۤ يَسۡجُدُۤ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ طَوۡعٗا وَكَرۡهٗا وَظِلَٰلُهُم بِٱلۡغُدُوِّ وَٱلۡأٓصَالِ۩ ١٥
سجدۀ هر چیزی بر اساس حال خودش است؛ چنانکه میفرماید: ﴿وَإِن مِّن شَيۡءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمۡدِهِۦ وَلَٰكِن لَّا تَفۡقَهُونَ تَسۡبِيحَهُمۡ﴾ [الإسراء: 44]؛ «و هیچچیز نیست مگر آنکه به ستایش او تسبیح میگوید، اما شما تسبیح آنها را در نمییابید». سعدی: 415.
پرسش: چگونه تمام آنچه در آسمانها و زمین است سجده میکنند؟
وَلِلَّهِۤ يَسۡجُدُۤ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ طَوۡعٗا وَكَرۡهٗا وَظِلَٰلُهُم بِٱلۡغُدُوِّ وَٱلۡأٓصَالِ۩ ١٥
حکمت سجده هنگام خواندن این آیه آن است که مسلمان با ادای سجده خودش را در شمار آنچه که با رضایت در برابر الله سجده میکنند قرار دهد و این امر، اعترافی عملی به عبودیت برای الله تعالی است. ابن عاشور: 13/ 112.
پرسش: حکمت سجده هنگام قرائت این آیه را بیان کنید؟
أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَسَالَتۡ أَوۡدِيَةُۢ بِقَدَرِهَا فَٱحۡتَمَلَ ٱلسَّيۡلُ زَبَدٗا رَّابِيٗاۖ وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيۡهِ فِي ٱلنَّارِ ٱبۡتِغَآءَ حِلۡيَةٍ أَوۡ مَتَٰعٖ زَبَدٞ مِّثۡلُهُۥۚ كَذَٰلِكَ يَضۡرِبُ ٱللَّهُ ٱلۡحَقَّ وَٱلۡبَٰطِلَۚ
علم به آب نازلشده از آسمان تشبیه شد؛ زیرا دل را زنده میکند همانگونه که زندگی بدن به آب وابسته است. دل نیز به این دلیل به دره تشبیه شد که محل علم است، چنانکه دره محل آب است. یعنی قلبها از نظر گنجایش علم متفاوت هستند، چنانکه درهها از نظر گنجایش آب یکسان نیستند. ابن تیمیه: 4/ 86.
پرسش: دلها از نظر مقدار علم با هم متفاوت هستند. این مطلب را بر اساس آیه توضیح دهید.
فَأَمَّا ٱلزَّبَدُ فَيَذۡهَبُ جُفَآءٗۖ وَأَمَّا مَا يَنفَعُ ٱلنَّاسَ فَيَمۡكُثُ فِي ٱلۡأَرۡضِۚ كَذَٰلِكَ يَضۡرِبُ ٱللَّهُ ٱلۡأَمۡثَالَ ١٧
الله برای حق و باطل مثال بیان فرمود. کفر را تشبیه کرد به کفی که بر روی آب قرار میگیرد، سپس به دیوارهای دره میچسبد و بادها آن را میبرد و نابود میشود. کفر نیز چنین از بین میرود و ریشهکن میگردد... الله تعالی این مثالها را برای بیان پایداری حق و نابودی باطل بیان کرد؛ یعنی باطل- هر چند گاهی بالا رود- اما سرانجام همانند کف و ناخالصی از بین میرود. قرطبی: 12/ 48- 51.
پرسش: قرآن سرانجامِ حق و باطل را چگونه به تصویر میکشد؟
وَٱلَّذِينَ لَمۡ يَسۡتَجِيبُواْ لَهُۥ لَوۡ أَنَّ لَهُم مَّا فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗا وَمِثۡلَهُۥ مَعَهُۥ لَٱفۡتَدَوۡاْ بِهِۦٓۚ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ سُوٓءُ ٱلۡحِسَابِ وَمَأۡوَىٰهُمۡ جَهَنَّمُۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمِهَادُ ١٨
ابراهیم نخعی میگوید: ﴿سُوٓءُ ٱلۡحِسَابِ﴾ یعنی: انسانی [که دعوتِ پروردگار را اجابت نکرد] در قبال تمام گناهانش مورد محاسبه قرار میگیرد و هیچ یک از گناهانش بخشیده نمیشود. بغوی: 2/ 523.
پرسش: منظور از سوء الحساب در روز قیامت چیست؟