قرآن

یعنی: ای محمد این سنگ‌ها از ستمکاران قوم تو دور نیست. قتاده و عکرمه گفته‌اند: ستمکاران این امت؛ سوگند به الله که او تعالی هیچ ستمکاری پس از قوم لوط را از این سنگ‌ها رهایی نبخشیده است. قرطبی: 11/ 189.
پرسش: آیا کیفرهای مذکور مخصوص قوم لوط است، یا بر ستمکاران تمام دوران‌ها نازل شده است؟

علاوه بر کفرشان، به کم‌فروشی و کم‌پیمودن پیمانه نیز گرفتار بودند؛ هر گاه فروشنده‌ای نزدشان می‌آمد کالایش را با پیمانه‌ای بیشتر می‌گرفتند و تا جایی که می‌توانستند می‌ستاندند و ستم می‌کردند، اما اگر مشتری نزدشان می‌آمد کالا را با یک پیمانه کمتر می‌فروختند، و تا جایی که می‌توانستند از سهمش می‌کاستند. قرطبی: 11/ 191.
پرسش: خطر ستم به مردم در روزی‌ها و اسباب زندگانی آنان و این‌که چگونه سبب نابودی است را توضیح دهید؟

یعنی: آن‌چه که پس از پرداخت حقوق بر اساس عدالت، الله برای شما باقی می‌گذارد، بابرکت‌تر است و سرانجام بهتری دارد از آن‌چه که با ستم و زورگویی از طریق کم‌فروشی برای خود باقی می‌گذارید. قرطبی: 11/ 192.
پرسش: بر اساس آیه توضیح دهید که فراوانی مال معتبر است یا برکت آن؟

آنان این سخن را از روی تمسخر به زبان آورده و عکس آن را گمان می‌کردند، اما حقیقت امر آن‌گونه که آنان گمان می‌کردند نبود بلکه حقیقت چنان بود که به زبان آوردند؛ یعنی: نماز شعیب ÷ به او امر می‌کرد که آنان را از آن‌چه که پدران گمراه‌شان عبادت می‌کردند و این‌که هر کاری را که می‌خواهند در اموال‌شان انجام دهند نهی کند؛ زیرا نماز از فحشا و منکر بازمی‌دارد و هیچ فحشا و منکری بزرگ‌تر از عبادت غیر الله و بازداشتن یا سرقت حقوق بندگان الله در پیمانه و ترازو نیست. به‌راستی که شعیب ÷ بردبار و خردمند بود. سعدی: 387.
پرسش: آیه کدام یک از مقاصد نماز را بیان کرده است؟

از آن‌جا که نماز، برترین عمل شعیب ÷ بود که با عادت‌های‌شان مخالفت داشت، پنداشتند نماز شعیب ÷ باعث شده که امور مخالف با رسوم و عادت‌های‌شان را برای آنان بیاورد. ابن عاشور: 12/ 141.
پرسش: پیامبران چنان به نماز پایبند بودند که در سایر اعمال زندگی‌شان تأثیر می‌گذاشت. این مطلب را توضیح دهید.

یعنی چنین نیست که شما را از کاری نهی کنم اما خودم آن را انجام دهم، چنان‌چه کاری را که شما را بر انجام آن فرمان می‌دهم ترک نمی‌کنم. ﴿إِنۡ أُرِيدُ إِلَّا ٱلۡإِصۡلَٰحَ مَا ٱسۡتَطَعۡتُ﴾ یعنی فقط قصد اصلاح دارم؛ تا دنیای‌تان را با عدالت و آخرت‌تان را با عبادت نیکو گردانید. قرطبی: 11/ 198.
پرسش: اصلاح مورد نظر آیه چگونه حاصل می‌شود؟

چون عبارت ﴿إِنۡ أُرِيدُ إِلَّا ٱلۡإِصۡلَٰحَ مَا ٱسۡتَطَعۡتُ﴾ نوعی تزکیۀ نفس به شمار می‌رود، با عبارت ﴿وَمَا تَوۡفِيقِيٓ إِلَّا بِٱللَّهِ﴾ آن را دفع کرد. یعنی توفیق انجام کار خیر و زدودن شر، از جانب الله به من می‌رسد نه به سبب اراده و توان خودم. سعدی: 387.
پرسش: چرا شعیب ÷ پس از این‌که به قومش خبر داد قصد اصلاح دارد، گفت: ﴿وَمَا تَوۡفِيقِيٓ إِلَّا بِٱللَّهِ﴾؟