قرآن

آیه دلالت دارد بر این‌که اصل در اشیا و خوردنی‌ها، مباح بودن است، و این‌که اگر شریعت چیزی را تحریم نکرده باشد، آن مورد بر اباحت باقی است، یعنی آن‌چه که الله در مورد آن فرمانی بیان نکرده باشد حلال است؛ زیرا الله تعالی حرام‌ها را بیان فرموده است؛ در نتیجه هر آن‌چه که الله حکمش را بیان نفرموده باشد حرام نیست. سعدی: 271.
پرسش: نحوۀ استدلال آیه به قاعدۀ شرعی (اصل در اشیا، مباح بودن است) را بیان کنید؟

هر کس راه و روشی را بدون هدایتی از جانب الله پیروی کند- چه این امر از سر محبت باشد یا بر اثر کینه- مصداق آیه است. بنابراین هیچ‌کس نمی‌تواند آن‌چه را که دوست دارد پیروی کند یعنی به آن امر کند و آن را به عنوان امری دینی برگزیند، و از آن‌چه که نمی‌پسندد نهی کند و این کار را به عنوان امری دینی انتخاب کند، مگر به هدایتی از جانب الله؛ یعنی بر اساس شریعت الله که رسولش را با آن فرستاد. هر کس که در دوستی و دشمنی بدون توجه به شریعت از هوای نفسش پیروی کند قطعاً بدون هدایتی از جانب الله در پی هوس خویش رفته است. ابن تیمیه: 3/ 96.
پرسش: خطر پیروی از هوای نفس بدون علمی از جانب الله تعالی را توضیح دهید.

الله تعالی در مورد گمراهی آنان می‌فرماید که بر بدترین وجه و بر اساس هوای نفس است نه با فکر و تأمل. ﴿بِغَيۡرِ عِلۡمٍ﴾ یعنی بدون فکر و اندیشه. ابن عطیه: 2/ 339.
پرسش: بدترین نوع گمراهی کدام است؟

بنده قادر بر ترک گناهان ظاهری و باطنی نیست مگر بعد از تحقیق و شناخت آن‌ها؛ بنابراین تحقیق و بررسی و شناخت گناهان قلبی و جسمی و دانستن آن‌ها، بر مکلف واجب و ثابت است. شمار زیادی از مردم از بسیاری از گناهان به‌خصوص گناهان قلبی آگاهی ندارند؛ به‌خصوص تکبر، خودپسندی، ریا و از این قبیل. چنان‌که به بسیاری از این موارد مبتلا هستند اما خودشان احساس نمی‌کنند که این امر یکی از آثار رویگردانی از علم و ناآگاهی است. سعدی: 271.
پرسش: انسان برای پرهیز از گناهان و معاصی ظاهری و باطنی، ابتدا باید چه کاری انجام دهد؟

عبارتِ ﴿وَذَرُواْ ظَٰهِرَ ٱلۡإِثۡمِ وَبَاطِنَهُۥٓ﴾ تمام انواع گناهان را دربرمی‌گیرد؛ زیرا تمام گناهان یا باطنی هستند یا ظاهری. بنابر قولی: منظور از ظاهر، اعمال، و منظور از باطن، اعتقاد است. ابن جزی: 1/ 284.
پرسش: این آیه چگونه ایجاز و عموم را با هم آورده است؟

آیه دلالت دارد بر این‌که الهامات و مکاشفاتی که بر دل می‌افتد و صوفی‌ها بیشتر به این حالت می‌رسند، به صورت مطلق حق به شمار نمی‌روند و تصدیق نمی‌شود تا این‌که بر کتاب الله و سنت رسولش عرضه شود؛ آن‌گاه اگر قرآن و سنت به راستیِ آن‌ها گواهی دادند پذیرفته می‌شود اما اگر آن‌ها را نقض کردند رد می‌گردد و اگر حقیقت امر مشخص نشد توقف می‌کنیم و نه تصدیق می‌شود و نه تکذیب؛ زیرا وحی و الهام گاهی از جانب پروردگار رحمان و گاهی از جانب شیطان انجام می‌شود؛ پس باید از یکدیگر متمایز و جدا شوند و در غیر این صورت، این اندازه گمراهی و اشتباه حاصل خواهد شد که فقط الله می‌تواند آن را برشمارد. سعدی: 271.
پرسش: با این آیه چگونه می‌توان به کسی که به الهامات و مکاشفات بدون این‌که آن‌ها را به قرآن و سنت عرضه کند ایمان می‌آورد، پاسخ داد؟

یعنی: همان‌گونه که بزرگان مکه را در آن قرار دادیم که در آن نیرنگ بزنند، این کار را در هر آبادی‌ای انجام دادیم. ﴿أَكَٰبِرَ﴾ بزرگان به این سبب به تنهایی بیان شدند که دیگران پیرو آنان هستند. ابن جزی: 1: 284.
پرسش: چرا در آیه فقط به بیان ﴿أَكَٰبِرَ﴾ بسنده شد؟