Kuran

Yani basireti olup ona müracaat eden ve onunla bilen herkes için... Buradaki (الأبصار) “el-ebsâr,” bir önceki âyette geçenin aksine “basiret” mânasında olup (بصر) kelimesinin çoğuludur. Yine denildi ki: “Zihne ilk geldiği üzere bu, bilinen göz mânasındadır. (بصائر) “basiret ve ileri görüşlülük” kelimesinin yerine bu kelimeyle ifade edilmesi delâletin açıklığını bildirmek içindir.” (Âlûsî, 9/384.)
Soru: (بصائر) kelimesi yerine (الأبصار) “basiret” kelimesinin kullanılmasındaki fâide nedir?

(ايات مبينات) “açık seçik bildiren âyetler,” Yüce Allah’ın diktiği tüm işaret ve ibret için meydana getirdiklerini kapsar. Keza Kitabı’nda belirttiği tüm âyetler bir uyarı ve hatırlatmadır. (İbn Atıyye, 4/191.)
Soru: Yüce Allah’ın müminleri doğruya ilettiği âyetler nelerdir?

Bu âyetler imanın sırf bir sözden ibaret olmadığına delildir. Bilakis bu söze amelin de eşlik etmesi gerekir. Bundan dolayı Yüce Allah, itaatten yüz çeviren kimseden imanı nefyetmiştir. (Tefsîru’s-Sa‘dî, 572.)
Soru: Bu âyet-i kerîmede akideye dair bir fâide vardır. Bunu zikret.

Rivâyet edildiğine göre; Bişr adında bir münafığın yahudilerden bir adam ile arasında bir husumet vardı. Bunun üzerine yahudi o münafığı Rasûlullah’ın yanında mahkeme olmaya çağırdı. Münafık ise bunu kabul etmeyip yahudiyi Ka‘b b. Eşref’in yanına çağırdı. İşte bu olay üzerine bu âyet-i kerîme inmiştir. Zehrâvî’nin, Hasan b. Ebi’l-Hasan’dan müsned olarak naklettiğine göre o şöyle demiştir: “Hasmının kendisini Müslüman hâkimlerden birinin hükmüne çağırıp da kendisinin icabet etmediği kimse zalimdir.” (İbn Atıyye, 4/191.)
Soru: Yüce Allah’ın şeriatına muhakeme olmaya çağrılan müminin tutumu nedir?

Şeriatın ahkâmı hakkında kötü zanda bulunmak, aynı şekilde onun hakkında adâletin ve hikmetin dışında bir düşünce beslemek haramdır. (Tefsîru’s-Sa‘dî, 572.)
Soru: Şeriattan razı olmak Yüce Allah’ın nimetlerindendir. Âyet-i kerîmeden yola çıkarak bunu izah et.

Âyet-i kerîme dünyada ve âhirette kurtuluşa ermenin sebeplerini cemetmiştir. (İbn Atıyye, 18/276.)
Soru: Bu âyet-i kerîme “cevâmiu’l-kelim” (birçok mânayı ifade eden veciz ifade) cümlelerden sayılmaktadır. Bunu açıkla.

Münafıklar Rasûlullah’a ﷺ şöyle diyorlardı: “Sen nerede olursan seninle beraber olacağız. Şayet (cihad) için çıkarsan seninle birlikte çıkar, oturursan seninle birlikte otururuz. Şayet bizlere cihad etmeyi emredersen cihad ederiz.” Yüce Allah da onlara cevaben, “De ki: Yemin etmeyin.” buyurdu. Bununla söz tamamlanmıştır. (طاعة معروفة) “İtaatiniz malumdur!” Yani bu, kalp ile itikad etmeksizin dil ile söylediğiniz mücerret bir sözdür. Ve sizin bu itaatiniz malumdur, yani sizin, yalancılar ve yapmadığını söyleyen kimseler olduğunuz bilinen bir durumdur. (el-Beğavî, 3/309.)
Soru: Kalp ile itikad etmeksizin sadece dil ile söylemek yeterli midir?