قرآن

الله سبحانه به پیشه‌کردن تقوا هنگام وفا نیز دستور داد، همان‌گونه که به تقوا هنگام اقرار فرمان داد؛ تا حقوق بندگان، بزرگ داشته شود، و از آن‌چه که موجب فساد می‌گردد پرهیز شود. آلوسی: 3/ 63.
پرسش: چرا الله سبحانه فرمان داد که هنگام وفا تقوا پیشه شود و برای بار دوم فرمان داد که هنگام اقرار تقوا پیشه گردد؟

گناه را به دل نسبت داد؛ زیرا پنهان‌کاری یکی از افعال قلبی است، و نیز قلب تکه‌گوشتی است که اگر اصلاح شود تمام بدن اصلاح می‌گردد. قرطبی: 4/ 478.
پرسش: چرا الله تعالی در این آیه قلب را به طور خاص بیان فرمود؟

این احکام نیکی که الله تعالی بندگانش را به آن‌ها راهنمایی فرمود، حکمت‌هایی بزرگ و مصالحی عمومی در بر دارد؛ که دلالت دارد بر این‌که مردم اگر به راهنمایی الله هدایت یابند، قطعا دنیا و دین‌شان اصلاح خواهد شد؛ چون این احکام دربردارندۀ عدالت و مصلحت، حفظ حقوق، قطع مشاجرات و نزاع‌ها و سامان‌دادن معاش هستند. سعدی: 119- 120.
پرسش: چه چیزی دین و دنیای مردم را اصلاح می‌گرداند؟

شنیدن و فرمانبرداری به این سبب بر طلب آمرزش مقدم شد که تقدم وسیله بر هدف، برای اجابت و پذیرش دعا بهتر است. آلوسی: 3/ 69.
پرسش: چرا شنیدن و فرمانبرداری را بر طلب آمرزش مقدم کرد؟

اوامر و نواهی اساساً بر نفس مشقت‌آور نیستند؛ بلکه غذای جان، داروی بدن و سپری در برابر آسیب هستند؛ زیرا الله تعالی از روی رحمت و نیکی، بندگان را به اوامرش فرمان داده است. سعدی: 120.
پرسش: تمام تکالیف شریعت، رحمت و احسان است. بر اساس آیه، برای این مطلب دلیل ارائه کن.

به این دلیل برای نیکی‌ها، ﴿لَهَا﴾ ذکر شد که انسان بر اثر انجام نیکی‌ها شاد و خوشحال می‌شود؛ پس به دارایی‌اش اضافه می‌شود. اما برای بدی‌ها، از آن جهت که بار گران و سنگین و رنج و مصیبت برای انسان هستند، لفظ ﴿عَلَيۡهَا﴾ آمد. چنان‌که گفته می‌شود: «لِي مَال: ثروتی دارم» و «عَلَیَّ دَیْن: وامی بر عهدۀ من است». قرطبی: 4/ 500.
پرسش: راز تعبیر قرآنی در ذکر نیکی‌ها با ﴿لَهَا﴾، و ذکر بدی‌ها با ﴿عَلَيۡهَا﴾ چیست؟

﴿وَٱعۡفُ عَنَّا﴾ یعنی تقصیرات و لغزش‌های‌مان را که میان ما و تو وجود دارد و از آن‌ها آگاهی. ﴿وَٱغۡفِرۡ لَنَا﴾ یعنی آن‌چه که میان ما و میان بندگانت وجود دارد؛ پس آنان را از بدی‌ها و اعمال زشت ما مطلع نکن. ﴿وَٱرۡحَمۡنَآ﴾ یعنی در آینده؛ پس به توفیق خویش، ما را در گناهی دیگر مینداز. بنابراین گفته‌اند: گناهکار به سه امر نیاز دارد: این‌که الله از آن‌چه که میان بنده و او تعالی قرار دارد درگذرد، گناهش را از بندگان بپوشاند، یعنی گناه او را میان بندگان آشکار نکند و امر سوم این‌که از او محافظت کند تا در گناهی دیگر نیفتد. سعدی: 1/ 324.
پرسش: سه امری که گناهکار به آن‌ها نیاز دارد چیست؟