قورئان
ﮗ
ﱄ
ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ٦ ٦ ﭤ
ﭥ ﭦ ﭧ ﭨ ﭩ ﭪ ﭫ ﭬ
ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ
ﭶ ﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ
ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ٧ ٧ ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ
ﮊ ﮋ ﮌ ﮍ ﮎ ﮏ ﮐ ﮑ ﮒ ﮓ
ﮔ ﮕ ﮖ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ﮛ
٨ ٨ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤ ﮥ
ﮦ ﮧ ٩ ٩ ﮩ ﮪ ﮫ ﮬ ﮭ
ﮮ ﮯ ﮰ ﮱ ﯓ ﯔ ﯕ ﯖ ﯗ
١٠ ١٠ ﯙ ﯚ ﯛ ﯜ ﯝ ﯞ ﯟ
ﯠ ﯡ ﯢ ١١ ١١ ﯤ ﯥ ﯦ ﯧ ﯨ ﯩ
ﯪ ﯫ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ ﯰ ﯱ ﯲ ﯳ ﯴ
ﯵ ﯶ ﯷ ﯸ ﯹ ﯺ ﯻ ﯼ ﯽ ﯾ ﯿ ﰀ ١٢ ١٢
وَمَا مِن دَآبَّةٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ إِلَّا عَلَى ٱللَّهِ رِزۡقُهَا وَيَعۡلَمُ مُسۡتَقَرَّهَا وَمُسۡتَوۡدَعَهَاۚ كُلّٞ فِي كِتَٰبٖ مُّبِينٖ ٦
ئەمە بەڵێنێكی ڕاستە، ئەگەر پرسیار بكرێت وبگوترێت: بۆچی خوای گەورە بەشێوەی واجب كردن فەرموویەتی (علی الله) (واتە: پێویستە لەسەر خودا. و) لەگەڵ ئەوەشدا كەئەمە جۆرێكە لەچاكە وخوای گەورە هیچ شتێكی لەسەر واجب وپێویست نییە؟ ئەوە وەڵامی ئەم پرسیارە ئاوایە: خوای گەورە بۆیە وای فەرمووە بۆ ئەوەی بەندەكانی دڵنیا ببنەوە، چونكە كاتێك بەڵێنی ئەوە دەدات ئیتر بێگومان بەڵێنەكەی بەجێ دەهێنێت، خوای گەورە هەرگیز پەیمان شكێن وبێ بەڵێن نییە. ابن جزى: ١/ ٣٩١.
پرسیار: بۆچى لەكاتێكدا خواى گەورە هيچ شتێكى لەسەر پێويست وواجب نیيە، كەچى بەپێويست واجبێكى سەرشانى خۆى هەژمار كردووە؟
لِيَبۡلُوَكُمۡ أَيُّكُمۡ أَحۡسَنُ عَمَلٗاۗ
نەیفەرموو: أكثر عملا، بەڵكو فەرمووی: أحسن عملا، چونكە كار وكردەوە كاتێك چاكە كەتەنها بەمەبەستی ڕەزامەندی خودا كرابێت، بەگوێرەی ئەو شەریعەتە جێبەجێ كرابێت كەپێغەمبەری ئیسلام(ﷺ) هێناویەتی، ئەگەر یەكێك لەم دوو مەرجەی لەگەڵدا نەبێت ئەوا پووچەڵە وبەكەڵكی هیچ نایەت. ابن كثير: ٢/ ٤١٩.
پرسیار: چ جياوازيیەك لەنێوان (أكثر عملا) و(أحسن عملا)دا هەيە؟ بۆچى خواى گەورە فەرمووى: أحسن عملا؟
لِيَبۡلُوَكُمۡ أَيُّكُمۡ أَحۡسَنُ عَمَلٗاۗ
تەقوا لەكار وكردەوەدا بەدوو شت دێتەجێ، یەكەم: ئیخلاس بۆ خودا، واتە: ئامانجی مرۆڤ لەكردنی كاری چاكەدا ڕەزامەندی خودا بێت، لەكاتێكدا خوای گەورە دەپەرستێت وكاری چاكە دەكات هیچ كەسێكی تر نەكاتە شەریكی خودا. دووەم: كار وكردەوەكەش بەو جۆرە جێبەجێ بكرێت كەخوای گەورە داوای كردووە، واتە: بەگوێرەی شەرع جێبەجێ بكرێت، نەك بەپێی یاسا ودەستوورێك كەكەسێك دایڕێژاوە وخوای گەورە پێی ڕازی نییە، وەك فوزەیلی كوڕی عیاز لەبارەی ئایەتی (ليبلوكم أيكم أحسن عملًا)، دا فەرموویەتی: واتە: دروسترین وپڕ لەئیخلاسترین كار. الجامع الكلام: ٣/ ٥٠٧.
پرسیار: كار وكردەوە لەچ كاتێكدا چاكەيە؟
وَلَئِنۡ أَذَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ مِنَّا رَحۡمَةٗ ثُمَّ نَزَعۡنَٰهَا مِنۡهُ إِنَّهُۥ لَيَـُٔوسٞ كَفُورٞ ٩ وَلَئِنۡ أَذَقۡنَٰهُ نَعۡمَآءَ بَعۡدَ ضَرَّآءَ مَسَّتۡهُ لَيَقُولَنَّ ذَهَبَ ٱلسَّيِّـَٔاتُ عَنِّيٓۚ إِنَّهُۥ لَفَرِحٞ فَخُورٌ ١٠
مرۆڤ بەو جۆرەیە كەخوای گەورە باسی كردووە.. ئەگەر پاش خۆشی وئاسایش ناخۆشی وچورتمێكی توش ببێت، ئیتر بێئومێد دەبێت وناسوپاسیی ناز ونیعمەتەكانی پێشوو دەكات، ئەگەر دوای ناخۆشی وتەنگانە توشی خۆشی وفەرحانی ببێت وا دەزانێت هەتا سەرە وهەرگیز توشی ناخۆشی وتەنگانە نابێتەوە وڕابردووی خۆی لەبیر دەكات: (ذهب السيئات عني إنه لفرح فخور).(واتە: قۆرتەكانم لێ ڕەویون، بەكەیفە وبەخۆی هەڵدەڵێت). الجامع الكلام: ٣/ ٥٠٨.
پرسیار: مرۆڤ لەكاتى توشبوون بەخۆشى ولەكاتى توشبوون بەناخۆشى چۆنە؟
إِلَّا ٱلَّذِينَ صَبَرُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُم مَّغۡفِرَةٞ وَأَجۡرٞ كَبِيرٞ ١١
چاوەڕوانی كردنی خۆشی وفەرحانی لقێكە لەلقەكانی سەبر وخۆڕاگری، بۆیە خوای گەورە لێرەدا وشەی (صبروا)ی بەكار هێنا نەك وشەی (آمنوا)، چونكە خوای گەورە حاڵی باوەڕداران لەبەرامبەر حاڵی كافراندا باس دەكات كەلەبارەی كافرانەوە دەفەرمووێت: (إنه ليؤس كفور).ابن عاشور: ١٢/ ١٥.
پرسیار: بۆچى خواى گەورە لەجياتى وشەى (آمنوا) وشەى (صبروا)ى بەكار هێناوە؟
فَلَعَلَّكَ تَارِكُۢ بَعۡضَ مَا يُوحَىٰٓ إِلَيۡكَ وَضَآئِقُۢ بِهِۦ صَدۡرُكَ أَن يَقُولُواْ لَوۡلَآ أُنزِلَ عَلَيۡهِ كَنزٌ أَوۡ جَآءَ مَعَهُۥ مَلَكٌۚ
لەم ئایەتەدا بانگخوازان بەرەو لای خودا ڕێنوێنی دەكرێن بۆ ئەوەی كەنابێت ڕەخنەی ڕەخنەگران (ئەوانەی ڕەخنەی ڕووخێنەر ونابەجێ دەگرن) وتانەی تانەبازان كارێك بكات كەبانگخوز سارد بكاتەوە وواز لەكارەكەی بهێنێت، بەتایبەتی لەكاتێكدا كەئەو تانە وڕەخنانە بێ بەڵگە بن وبیانەوێت بانگخوازییەكە توشی پەڵە وناشیرینی بكەن. سەعدى: ٣٧٨.
پرسیار: ئەم ئايەتە چ سوودێكى بۆ زانايانى بانگخوزا تێدايە؟
فَلَعَلَّكَ تَارِكُۢ بَعۡضَ مَا يُوحَىٰٓ إِلَيۡكَ وَضَآئِقُۢ بِهِۦ صَدۡرُكَ أَن يَقُولُواْ لَوۡلَآ أُنزِلَ عَلَيۡهِ كَنزٌ أَوۡ جَآءَ مَعَهُۥ مَلَكٌۚ
فەرمووی: (ضائق)، نەیفەرموو: (ضیق) بۆ ئەوەی بەڵگە بێت لەسەر سینەفراوانی ودڵگوشادی پێغەمبەری خوا(ﷺ). ابن جزى: ١/ ٣٩٢.
پرسیار: بۆچى لەئايەتەكەدا فەرمووى: (ضائق)؛ نەيفەرموو: (ضيق)؟