قرآن

قرظی می‌گوید: توبه نصوح چهار شرط دارد: استغفار زبانی، دست‌کشیدن از گناه با اعضا، تصمیم قطعی و قلبی بر بازنگشتن به گناه، دوری از دوستان ناباب و بد. بغوی: 4/ 430- 431.
پرسش: توبه نصوح چیست؟

سخت‌گرفتن بر کافران و منافقان نشانۀ نرمی و خوش‌رفتاری برای رضای الله است، چنان‌که نرمی با اهل الله برخاسته از خشیت الهی است. ابتدا الله سبحانه فرمان داد که با آنان به نرمی رفتار کند تا عذر و بهانه‌ای برای‌شان باقی نماند، ولی هنگامی که نرمی به اوج خود رسید، فرمان به شدت و خشونت داد. بقاعی: 20/ 206.
پرسش: در چه صورتی به انسان دستور داده می‌شود که علیه کافران و منافقان، با شدت رفتار کند؟

مشخص است که منافقان کافرند، بنابراین جهاد رسول الله ج علیه کافران، با شمشیر و علیه منافقان، با قرآن بود، چنان‌که پیامبر ج فرمود: «لِئَلَّا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ أَنَّ مُحَمَّدًا يَقْتُلُ أَصْحَابَهُ» [صحیح بخاری: 4905 و 4907؛ صحیح مسلم: 2584] «برای این‌که مردم نگویند که محمد ج یارانش را می‌کشد.» اما جهاد با قرآن هم کمتر از جهاد با شمشیر نبود؛ زیرا به گونه‌ای در ترس و تنگنا قرار داشتند که هر فریادی را علیه خود می‌پنداشتند و دل‌های‌شان آشفته و فرسوده شده بود، گویی که چوب‌هایی تکیه‌داده شده به دیوار بودند، که این کار بر آنان سخت‌تر از مبارزه با شمشیر بود، و علم همه‌چیز نزد الله تعالی است. شنقیطی: 8/ 223.
پرسش: تفاوت جهاد علیه کافران و جهاد علیه منافقان را بیان کنید.

الله این ضرب المثل را بیان کرد تا اشاره کند که در آخرت هیچ خویشاوند و قومی به کسی فایده نمی‌رساند در صورتی که دین، آن‌ها را از یکدیگر جدا کرده باشد. قرطبی: 21/ 102.
پرسش: منظور از بیان این مَثَل چیست؟

این مَثَل بیان می‌کند که ارتباط مؤمن با کافر، ضرری به او نمی‌رساند اگر در کفر و عملش از وی جدا باشد، بنابراین گناه دیگران، در آخرت ضرری به مؤمن فرمانبردار نمی‌رساند، هر چند در دنیا به سبب عقوبتی که بر ساکنان سرزمینی که امر الهی را نادیده‌ گرفته‌اند می‌رسد، انسان مؤمن نیز متضرر می‌شود و این نوع عذاب همگی را در بر می‌گیرد، پس ارتباط همسر فرعون، ضرری به او نرساند، هر چند فرعون کافرترین فرد بود. ابن قیم: 3/ 170.
پرسش: اگر فرد مؤمنی مجبور به ارتباط با کافر شد، چه کاری بر وی واجب است؟

علما می‌گویند: همسایه را قبل از خانه انتخاب کرد. ابن کثیر: 4/ 394.
پرسش: چرا همسر فرعون ﴿عِندَكَ﴾ را بر ﴿بَيۡتٗا﴾ مقدم کرد؟

این آیه نشان می‌دهد که پناه‌بردن به الله و درخواست نجات از او به هنگام مشکلات و مصیبت‌ها، ویژگی و روش صالحان و پیامبران بوده و این مطلب در قرآن کریم، بسیار آمده است. آلوسی: 14/ 358.
پرسش: در این آیه یکی از صفات صالحان بیان شده است، آن را نام ببرید.