قرآن
ﮮ
ﱎ
ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ
١٥ ١٥ ﭩ ﭪ ﭫ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ
ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ ﭶ ﭷ ﭸ
١٦ ١٦ ﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ١٧ ١٧
ﮄ ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ ﮋ ﮌ
ﮍ ﮎ ﮏ ﮐ ﮑ ﮒ ﮓ ﮔ ﮕ ١٨ ١٨
ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ﮛ ﮜ ﮝ ﮞ
ﮟ ﮠ ﮡ ﮢ ﮣ ﮤ ﮥ ﮦ ﮧ ﮨ ﮩ
ﮪ ١٩ ١٩ ﮬ ﮭ ﮮ ﮯ ﮰ ﮱ ﯓ
ﯔ ﯕ ﯖ ٢٠ ٢٠ ﯘ ﯙ ﯚ ﯛ ﯜ ﯝ
ﯞ ﯟ ﯠ ﯡ ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ ﯦ ﯧ ﯨ
ﯩ ﯪ ﯫ ﯬ ﯭ ٢١ ٢١ ﯯ ﯰ ﯱ ﯲ ﯳ
ﯴ ﯵ ﯶ ﯷ ﯸ ﯹ ﯺ ﯻ ﯼ ﯽ
ﯾ ﯿ ﰀ ﰁ ﰂ ﰃ ﰄ ﰅ ﰆ ﰇ ﰈ ٢٢ ٢٢
لَقَدۡ كَانَ لِسَبَإٖ فِي مَسۡكَنِهِمۡ ءَايَةٞۖ
قصۀ سلیمان ÷ به ذکر قصۀ سبأ کشیده شد به این دلیل که میان پادشاهی سلیمان ÷ و مملکت سبأ، به سبب قصۀ (بلقیس) ارتباط وجود دارد و نیز به این دلیل که احوال اهل سبأ ضد احوال داود و سلیمان إ است؛ داود و سلیمان إ مثالی در تمامگردانیدن نعمت بر سپاسگزاران و اهل سبأ مثالی برای سلب نعمت از کافران است. ابن عاشور: 22/ 165.
پرسش: دلایل آمدن قصۀ سبأ پس از قصۀ سلیمان ÷ چیست؟
فَأَعۡرَضُواْ فَأَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ سَيۡلَ ٱلۡعَرِمِ وَبَدَّلۡنَٰهُم بِجَنَّتَيۡهِمۡ جَنَّتَيۡنِ ذَوَاتَيۡ أُكُلٍ خَمۡطٖ وَأَثۡلٖ وَشَيۡءٖ مِّن سِدۡرٖ قَلِيلٖ ١٦
﴿فَأَعۡرَضُواْ﴾ یعنی: از شکر الله یا از طاعت پیامبران روی گرداندند. ابن جزی: 2/ 203.
پرسش: کاری که اهل سبأ از آن روی گرداندند و به سبب آن حالشان تغییر کرد چه بود؟
وَبَدَّلۡنَٰهُم بِجَنَّتَيۡهِمۡ جَنَّتَيۡنِ ذَوَاتَيۡ أُكُلٍ خَمۡطٖ وَأَثۡلٖ وَشَيۡءٖ مِّن سِدۡرٖ قَلِيلٖ ١٦
این عذاب از جنس عملشان است؛ یعنی همانگونه که سپاسگزاری نیکو را با کفر ناپسند تغییر دادند، این نعمت به عذاب مذکور تغییر یافت. سعدی: 677.
پرسش: بر اساس آیه قاعدۀ «جزا از جنس عمل است» را توضیح دهید.
وَجَعَلۡنَا بَيۡنَهُمۡ وَبَيۡنَ ٱلۡقُرَى ٱلَّتِي بَٰرَكۡنَا فِيهَا قُرٗى ظَٰهِرَةٗ وَقَدَّرۡنَا فِيهَا ٱلسَّيۡرَۖ سِيرُواْ فِيهَا لَيَالِيَ وَأَيَّامًا ءَامِنِينَ ١٨
عبارت ﴿وَقَدَّرۡنَا فِيهَا ٱلسَّيۡرَ﴾ چنانکه مسافر از هر راهی که میرفت، شب را در یک آبادی میخوابید و قیلوله را در آبادیای دیگر و به زاد و توشه نیاز پیدا نمیکرد ... ﴿سِيرُواْ﴾ یعنی: به آنان گفتیم. ﴿ءَامِنِينَ﴾ یعنی: از ترسِ مردمِ مفسد و ایمن از گرسنگی و تشنگی و آفاتِ مسافر. ابن عطیه: 4/ 416.
پرسش: هر یک از عبارات ﴿وَقَدَّرۡنَا فِيهَا ٱلسَّيۡرَ﴾ و ﴿ءَامِنِينَ﴾ چه معنایی دارد؟
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّكُلِّ صَبَّارٖ شَكُورٖ ١٩
چون نشانهها و پندهای زیادی در این قصه وجود دارد، (آیات) به صورت جمع آمد. وضعیت مسکنهایشان نشانهای از قدرت و رحمت و بخشش الله است... فرستادن سیل ویرانگر بر آنان نشانهای بر یگانگی الله در تصرف است و اینکه او تعالی انتقام میگیرد... تغییر حالشان از فراخی به تنگدستی و سختی، نشانهای بر تبدیل احوال و تغییر جهان است... همچنین نشانهای است بر عدم اطمینان بر استمرار حال خوب و بد. آبادانی اقلیم آنان و گستردگی آبادیهایشان تا سرزمین شام، نشانهای بر اوج آبادانی و قدرت بزرگ است و نشانهای است بر اینکه امنیت، اساس آبادانی است. آرزوی آنان بر زوال و نابودی این نعمت، نشانهای است بر اینکه عقل گاهی چنان به پستی میگراید که به اختلال امور و نابودی عظمتِ امت منجر میشود، در جدایی آنان از وطن و پراکندهشدن در زمین، نشانهای است بر اینکه اضطرار مردم را به امور خطرناک و ناگوار میکشاند... جمع میان دو صفات ﴿صَبَّار﴾ و ﴿شَكُور﴾ اشاره دارد به اینکه مومن باید دارای این دو ویژگی باشد: صبر در برابر سختیها و شکر در برابر نعمتها. اما اهل سبأ شکر نعمت را به جای نیاوردند بلکه ناسپاسی و سرکشی کردند و در برابر زوال نعمت صبور نبودند. ابن عاشور: 22/ 180.
پرسش: چرا در این آیه واژۀ (آیات) به صورت جمع آمد؟ و چرا در پایان آیه دو صفت ﴿صَبَّار﴾ و ﴿شَكُور﴾ بیان شد؟
وَلَقَدۡ صَدَّقَ عَلَيۡهِمۡ إِبۡلِيسُ ظَنَّهُۥ فَٱتَّبَعُوهُ إِلَّا فَرِيقٗا مِّنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ٢٠
ابن قتیبه میگوید: شیطان وقتی از الله مهلت خواست و الله با درخواستش موافقت کرد، گفت: قطعاً آنان را خواهم فریفت و گمراه خواهم کرد. وی هنگام گفتن این سخن یقین نداشت که سخنش در مورد مردم محقق میگردد اما وقتی که از او پیروی و اطاعت کردند گمان خویش در مورد آنان را راست و درست دید. حسن میگوید: شیطان هیچ شمشیری بر مردم نکشیده و هیچ شلاقی بر آنان نزده، بلکه فقط به آنان وعده و آرزو داد و آنان نیز فریب خوردند. بغوی: 3/ 604.
پرسش: توضیح دهید که شیطان چگونه گمانش را در مورد مردم درست دید؟
وَمَا كَانَ لَهُۥ عَلَيۡهِم مِّن سُلۡطَٰنٍ إِلَّا لِنَعۡلَمَ مَن يُؤۡمِنُ بِٱلۡأٓخِرَةِ مِمَّنۡ هُوَ مِنۡهَا فِي شَكّٖۗ وَرَبُّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٍ حَفِيظٞ ٢١
شیطان آنان را بر کفر مجبور نکرد، بلکه فقط به دعوت و تزیین پرداخت... او هیچ دلیلی نداشت که آنها را به پیروی از خود بکشاند، بلکه مردم فقط بر اساس شهوت و تقلید و هوای نفس و بدون هیچ حجت و دلیلی از او پیروی کردند. بغوی: 3/ 604.
پرسش: آیا شیطان نیرویی دارد که با آن انسان را بر کفر و گناهان مجبور کند؟