قرآن

به این نکته عجیب دقّت کن، که هر کس مورد خشم و غضب الله باشد، الفاظ تعظیم بر او اطلاق نمی‌گردد مگر به صورتی که به یارانش منسوب شود؛ چنان‌که وقتی پیامبر ج به پادشاهان مشرک زمین نامه می‌نوشت، می‌فرمود: «به بزرگ قوم فارس»، «به بزرگ رومیان» و از این قبیل اصطلاحات، اما هرگز نمی‌فرمود: «به بزرگ یا به رئیس». الله تعالی نیز فرمود: ﴿إِلَّا كَبِيرٗا لَّهُمۡ﴾ و نفرمود: «بزرگی از معبودان‌شان». پس شایسته است که به این مطلب دقت کنیم و بپرهیزیم از این‌که کسی را که نزد الله، حقیر و بی‌ارزش است بزرگ و محترم بشماریم مگر این‌که بزرگی را به کسانی که او را بزرگ می‌پندارند، نسبت دهیم. سعدی: 526.
پرسش: چرا الله سبحانه در توصیف بت مذکور ﴿كَبِيرٗا لَّهُمۡ﴾ آورد؟

هدف ابراهیم ÷ این بود که خودشان اعتراف کنند معبودان‌شان سخن نمی‌گویند و نمی‌توانند که سخن بگویند، زیرا بی‌جان هستند. ابن کثیر: 3/ 178.
پرسش: منظور ابراهیم ÷ از این سؤال چه بود؟

﴿ثُمَّ نُكِسُواْ عَلَىٰ رُءُوسِهِمۡ﴾؛ این مطلب به صورت استعاره بیان شده است؛ زیرا به جای این‌که به حق اعتراف کنند، به باطل و دشمنی روی آوردند و گفتند: ﴿لَقَدۡ عَلِمۡتَ مَا هَٰٓؤُلَآءِ يَنطِقُونَ﴾ یعنی: چگونه به ما دستور می‌دهی از آن‌ها سؤال کنیم؟ خودشان اعتراف کردند که معبودان‌شان سخن نمی‌گویند و با وجود این، آن‌ها را عبادت می‌کنند که این کار، نهایت گمراهی در عمل و اوج لجاجت و دشمنی در جدال بود. ابن جزی: 2/ 39.
پرسش: پیروان باطل زمانی که حقیقت برای‌شان روشن می‌شود، به چه امری روی می‌آورند؟

وقتی دلیل و حجت‌شان شکست خورد و ناتوانی آنان آشکار گشت و حق روشن شد و باطل از بین رفت، به زور و قدرت خود پناه بردند و گفتند: ﴿حَرِّقُوهُ وَٱنصُرُوٓاْ ءَالِهَتَكُمۡ﴾؛ «او را بسوزانید و معبودان‌تان را یاری رسانید». ابن کثیر: 3/ 179.
پرسش: کسانی که نمی‌توانند برای سخن و ادعای‌شان دلیل بیاورند، چه روشی در پیش می‌گیرند؟

ابو العالیه می‌گوید: اگر الله نمی‌فرمود: ﴿وَسَلَٰمًا﴾ سرمای آتش از گرمایش سخت‌تر می‌شد و اگر نمی‌فرمود: ﴿عَلَىٰٓ إِبۡرَٰهِيمَ﴾ سردی آتش تا ابد باقی می‌ماند. شنقیطی: 4/ 163.
پرسش: چرا فرمان داده شد که آتش، سالم و سلامت باشد؟ و چرا الله تعالی این مورد را به ابراهیم ÷ اختصاص داد؟

سرزمین شام منظور است که از عراق به آن‌جا رفت. برکت آن به سرسبزی و فراوانی پیامبرانی است که در آن‌جا مبعوث شدند. ابن جزی: 2/ 40.
پرسش: سرزمین شام چه برکاتی دارد؟

﴿وَوَهَبۡنَا لَهُۥٓ إِسۡحَٰقَ وَيَعۡقُوبَ نَافِلَةٗ﴾ یعنی: افزون بر اسحاق ÷؛ زیرا ابراهیم ÷ برای وجود اسحاق دعا کرد و یعقوب ÷ بدون دعا به او بخشیده شد، بنابراین یعقوب افزون بر خواسته‌اش در دعا بود؛ ابراهیم ÷ فرمود: ﴿رَبِّ هَبۡ لِي مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ﴾ [الصافات: 100]؛ «پروردگارا! به من (فرزندی) از صالحان عطا فرما.» به نوه نیز نافله گفته می‌شود؛ چون افزون بر فرزند است. قرطبی: 14/ 230.
پرسش: علما می‌گویند: هر گاه بنده رابطۀ میان خود و الله را اصلاح کند، الله به وی بیشتر از آن‌چه او آرزو و امید دارد، می‌بخشد. با توجه به آیه، این مطلب را توضیح دهید.