قرآن

عبارت ﴿وَمَآ أَنَا۠ بِطَارِدِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ﴾ دلالت دارد بر این‌که آنان از نوح ÷ خواستند مومنان را براند. ﴿إِنَّهُم مُّلَٰقُواْ رَبِّهِمۡ﴾ یعنی: در معاد به سوی پروردگارشان بازمی‌گردد و جزای رانده‌شدن‌شان را می‌دهد. قرطبی: 2/ 397.
پرسش: یکی از نشانه‌های راستیِ دعوتگر این است که تمام طبقات جامعه را مورد هدف قرار می‌دهد. این مطلب را بر اساس آیه توضیح دهید.

یعنی: چه کسی در برابر عذاب الله از من محافظت می‌کند؛ زیرا راندن آنان موجب عذاب و کیفری است که هیچ مانعی غیر از الله وجود ندارد تا آن را بازدارد.
پرسش: این مطلب را توضیح دهید که دعوتگر حق ندارد فقرا را از دعوتش دور نگه دارد.

یعنی: چه کسی مرا می‌رهاند یا نجات می‌دهد ﴿مِنَ ٱللَّهِ﴾ یعنی از کیفرش؛ زیرا راندن آنان، توهینی خوارکننده برای‌شان است که هیچ علت معتبری نزد الله ندارد و الله تحقیر دوستانش را دوست ندارد. ابن عاشور: 12/ 56.
پرسش: تحقیر دوستان الله - حتی اگر ضعیف باشند- گناه بزرگی نزد او تعالی به شمار می‌رود. این مطلب را توضیح دهید.

جدل در دین، پسندیده است و به همین منظور، نوح ÷ و پیامبران با اقوام‌شان مجادله کردند تا حق آشکار گردد، پس هر کس حق را پذیرفت، رستگار و کامیاب گشت، و هر کس آن را نپذیرفت زیان و خسارت دید. اما جدال به‌ناحق تا این‌که باطل در صورت حق آشکار گردد ناپسند است و صاحبش در دنیا و آخرت سرزنش می‌گردد. قرطبی: 11/ 105.
پرسش: جدال ناپسند را توضیح دهید.

یکی از انواع جدال، جدال پسندیده است؛ یعنی در برابر کافر حربی با وجود قدرتی که دارد انجام گیرد و امید هدایت او وجود داشته باشد؛ مانند همین آیه و آیۀ ﴿وَجَٰدِلۡهُم بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُ﴾ [النحل: 125] «و با روشی که نیکو‌تر است با آنان (بحث و) مناظره کن» و سایر مثال‌ها. جدال ناپسند نیز آن است که میان مسلمانان در طلب علل شرائع و تصور قدرت الله که در شریعت بیان شده انجام گیرد. پیامبر ج از این جدال نهی فرموده و علما آن را ناپسند دانسته‌اند. والله المستعان. ابن عطیه: 3/ 166.
پرسش: جدال پسندیده را توضیح دهید.

﴿وَمَآ أَنتُم بِمُعۡجِزِينَ﴾ یعنی: فرارکنندگان، بنابر قولی: پیروزشوندگان به سبب فراوانی افرادتان؛ زیرا به این امر مغرور شده بودند و تمام زمین از افراد آنان پُر شده بود. قرطبی: 11/ 106
پرسش: اگر الله تعالی گمراهی را برای دعوت‌شونده نوشته باشد، آیا از نصیحت فایده می‌برد؟

یعنی: اندوه مدار؛ زیرا آنان را نابود می‌کنم و تو را از آنان نجات می‌دهم. در این هنگام بود که نوح ÷ علیه آنان دعا کرد. بغوی: 2/ 398.
پرسش: نوح ÷ چه زمانی علیه قومش دعا کرد؟ چه فایده‌ای از این موضوع به دست می‌آید.