قرآن

﴿وَأَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥٓ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ﴾ حکم مربوط به غنیمت‌ها را بیان می‌کند. عباده بن صامت می‌گوید: این آیه در مورد ما بَدریان نازل شد آن‌گاه که اختلاف و بداخلاقی از ما سرزد؛ پس الله انفال را از دست ما گرفت و آن را برای رسول الله ج قرار داد و او نیز آن را به صورت یکسان تقسیم کرد. بنابراین تقوای الهی، اطاعت از رسول و اصلاح میان مردم مصداق این حکم است. ابن جزی: 1/ 338.
پرسش: در جملۀ فوق، نکته‌ای تربیتی به امت آموزش داده شده است. توضیح دهید.

مومن واقعی وقتی که الله یاد شود قلبش بی‌قرار می‌گردد؛ یعنی از الله می‌ترسد، آن‌گاه اوامرش را انجام می‌دهد و نواهی‌اش را ترک می‌کند... سفیان ثوری می‌گوید: از سدی شنیدم که می‌گفت: او شخصی است که می‌خواهد ستم کند- یا گفت: بر انجام گناه تصمیم می‌گیرد- و به او گفته می‌شود: از الله بترس؛ آن‌گاه دلش بی‌تاب و بی‌قرار می‌شود. ابن کثیر: 2/ 274.
پرسش: هدف ترس دل‌ها از الله سبحانه چیست؟

دلیل این امر آن است که: به آن گوش فرا می‌دهند و دل‌های‌شان را برای تدبر در آن آماده می‌کنند، در این هنگام بر ایمان‌شان افزوده می‌شود؛ زیرا تدبر عملی قلبی است، به‌علاوه باید معنای آن‌چه را که نمی‌دانند برای‌شان آشکار شود یا آن‌چه را که فراموش کرده‌اند به یاد آورند، یا دل‌های‌شان به سوی خیر متمایل آید و به کرامت پروردگارشان مشتاق گردد یا از کیفرها بترسد و از گناهان بازمانَد. تمام این موارد، سبب افزایش ایمان هستند. سعدی: 315.
پرسش: تدبر چگونه بر ایمان شخص می‌افزاید؟

الله تعالی اعمال قلب را مقدم کرد؛ چون اصل و اساسِ اعمالِ جوارح و برتر از آن‌ها هستند. سعدی: 315.
پرسش: چرا الله تعالی اعمال قلوب را قبل از اعمال جوارح بیان فرمود؟

دو فعل ﴿يُقِيمُونَ﴾ و ﴿يُنفِقُونَ﴾ به صورت مضارع بیان شد تا بر تکرار و تجديد عمل دلالت کند. ابن عاشور: 9/ 260.
پرسش: چرا دو فعل ﴿يُقِيمُونَ﴾ و ﴿يُنفِقُونَ﴾ با صیغۀ مضارع بیان شد؟

﴿أُوْلَٰٓئِكَ﴾ یعنی کسانی که این صفات پنج‌گانه را دارند ﴿هُمُ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ حَقّٗا﴾ [مومنان حقيقی] و راستین [هستند]، ﴿لَّهُمۡ دَرَجَٰتٌ عِندَ رَبِّهِمۡ﴾ یعنی منازلی مرتفع [دارند]، که از نظر ارتفاع و بلندی در بهشت متفاوت هستند، و قبل از آن، ﴿وَمَغۡفِرَةٞ﴾ [آمرزش] کامل برای گناهان‌شان دارند.
پرسش: این آیات صفات مومنان واقعی را بیان کرده است. این صفات را به صورت مختصر بیان کنید.

الله یکی از دو گروه را به مومنان وعده داد؛ یا دستیابی به کاروانی تجاری، یا لشکر جنگی. آنان دستیابی به کاروان تجاری را دوست داشتند؛ چون تعداد مسلمانان اندک بود و کاروان تجاری نیز قوی نبود، اما الله تعالی چیزی بهتر از آن‌چه که خودشان دوست داشتند برای‌شان پسندید و اراده کرد؛ الله خواست آنان بر لشکر جنگی که سران و بزرگان مشرکان در آن حضور داشتند دست یابند؛ ﴿وَيُرِيدُ ٱللَّهُ أَن يُحِقَّ ٱلۡحَقَّ بِكَلِمَٰتِهِۦ﴾ «و الله می‌خواست تا حق را با سخنانش استوار نماید» پس پیروان حق را پیروز گرداند. ﴿وَيَقۡطَعَ دَابِرَ ٱلۡكَٰفِرِينَ﴾ یعنی پیروان باطل را ریشه کن و نابود می‌کند، و چنان به حق یاری می‌رساند و آن را پیروز می‌گرداند که حتی به ذهن بندگانش خطور نمی‌کند. سعدی: 316.
پرسش: انسان مسلمان وقتی الله غیر از آن‌چه را که خودش می‌خواهد برای او اراده و مقدر می‌کند، باید چه گمانی داشته باشد؟