قرآن

این کارشان افزون بر تخلف است؛ زیرا این تخلفی حرام است، و خوشنودی بر انجام این معصیت و فخرفروشی به آن، افزون بر خودِ معصیت است ﴿وَكَرِهُوٓاْ أَن يُجَٰهِدُواْ بِأَمۡوَٰلِهِمۡ وَأَنفُسِهِمۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ﴾. بر خلاف مومنان که – حتی اگر با وجود عذر- تخلف ورزیدند از این کارشان اندوهگین و کاملا متأسف بودند، و دوست دارند که با اموال و جان‌های‌شان در راه الله جهاد کنند؛ زیرا ایمان در دل‌های‌شان وجود دارد و به فضل و احسان و بخشش و نعمت الله امید دارند. سعدی: 346.
پرسش: چه تفاوتی میان مومن و منافق هنگامی که اعمال صالح را از دست بدهند وجود دارد؟

این آیه وصف آنان را به منظور توبیخ‌شان بیان می‌کند و متضمن تهدید است. واژۀ ﴿ٱلۡمُخَلَّفُونَ﴾ [= واگذاشته‌شدگان] بر تحقیر آنان دلالت دارد و نیز این‌که آنان کسانی هستند که الله آنان را از خوشنودی خود دور ساخته است. آمدن این واژه در این‌جا مناسبت بیشتری از واژۀ «المتخلفون» [=واپسماندگان] دارد؛ زیرا فقط منافقان خوشحال شدند و سه نفر مذکور و معذوران از این حکم خارج شدند. ابن عطیه: 3/ 65.
پرسش: چرا الله تعالی به جای «المتخلفون» فرمود ﴿ٱلۡمُخَلَّفُونَ﴾؟ چه فایده‌ای از این تعبیر به دست می‌آید؟

آسایش کوتاه و فانی را بر آسایش همیشگی و کامل مقدم کردند، و از گرمایی که می‌توان از آن به سایه پناه برد و صبحگاه و شامگاه از بین می‌رود حذر کردند و به گرمای سختی که هیچ‌کس قادر بر تحمل آن نیست و در نهایت درجۀ حرارت قرار دارد روی آوردند. سعدی: 346.
پرسش: چرا الله تعالی منافقان را به نفهمیدن توصیف کرد؟

صحابه نیز می‌خندیدند، اما خنده‌ای مورد نهی قرار گرفت که بسیار و همیشگی باشد تا جایی که ناپسند گردد، که نادانان و بیکاران آن را انجام می‌دهند. در حدیث آمده است که: «إِنَّ كَثْرَةَ الضَّحِكِ تُمِيتُ الْقَلْبَ» [صحیح؛ ابن ماجه: 4193 و 4217؛ ترمذی: 2305] «خندۀ زیاد قلب را می‌میراند». قرطبی: 10/ 318.
پرسش: توضیح دهید که مومن چه رابطه‌ای با خنده دارد؟

زیرا کسی که با وجود فرصت بر انجام کاری که به آن امر شده، سستی و خودداری می‌کند، پس از آن نیز بر انجام آن کار موفق نمی‌گردد، بلکه میان او و کار مورد نظر مانع ایجاد می‌گردد. سعدی: 346.
پرسش: ترک عبادات و اعمال صالح در زمان وجود شرایط مناسب، چه خطری به همراه دارد؟

رعایت سنت در زیارت قبور مسلمانان مانند نماز [جنازه] است که بر [میت] آنان قبل از دفنش خوانده می‌شود؛ [یعنی: همانطور که نماز جنازه تنها برای میت مسلمان است، رعایت سنت‌های زیارت قبور نیز مخصوص قبور مسلمانان است]؛ الله تعالی در مورد منافقان می‌فرماید: ﴿وَلَا تُصَلِّ عَلَىٰٓ أَحَدٖ مِّنۡهُم مَّاتَ أَبَدٗا وَلَا تَقُمۡ عَلَىٰ قَبۡرِهِۦٓ﴾ دلیل خطاب [یا مفهوم مخالفِ آیه] این است که بر مؤمنان، نماز [جنازه] خوانده شود. ابن تیمیه: 3/ 435.
پرسش: دعا برای مومنان در کنار قبرهای‌شان چه حکمی دارد؟

این آیه به مردم می‌آموزاند که دوستی و دشمنی‌شان را به خاطر الله قرار دهند. این موضوع، دقیق‌ترین و بزرگ‌ترین باب دین است که بیشتر ابواب دین بر آن بنا می‌شود و اکثر ثمرات و آدابش از آن به دست می‌آید؛ زیرا امکان دارد انسان در مورد کسی که از ثروت زیادی در دنیا برخوردار شده، گمان کند که از نجات‌یافتگان است و به سبب گفتار نرمش با او دوستی کند اما از کردار بدش غفلت ورزد. بقاعی: 3/ 371.
پرسش: وجوب ولاء و براء (دوستی و دشمنی) به خاطر الله چگونه از این آیه به دست می‌آید؟